Je bent nooit alleen moeder

Op de dag dat je moeder wordt, gebeurt er iets wat niemand je vertelt: je moeder komt mee. En haar moeder. En de moeder daarvoor. Ze zitten onzichtbaar aan tafel, in je gedachten, in je reacties, in het lichaam waarmee je je kind vasthoudt.

Het systeem waar je deel van bent

Systemisch werk gaat ervan uit dat je deel uitmaakt van een familiesysteem, en dat daarin bepaalde krachten werken. Je merkt ze zelden bewust, maar ze sturen veel van wat je voelt en doet. Voor het moederschap zijn er drie bijzonder herkenbaar.

Erbij horen. Iedereen in een familie heeft een plek nodig. Wie is vergeten of buitengesloten, zoals een overleden kindje, een moeder die te jong stierf of een verzwegen geschiedenis, laat zich vaak in een latere generatie voelen. Bijvoorbeeld als verdriet dat je niet kunt verklaren, of als angst die groter is dan de situatie rechtvaardigt.

Orde. Wie eerder kwam, gaat voor. Ouders geven en kinderen nemen. Toch kom je als moeder makkelijk in een omgekeerde beweging terecht: je zorgt voor je eigen moeder, of je verwacht ongemerkt troost van je kind. Dat maakt het moederschap zwaarder dan het hoeft te zijn.

Balans tussen geven en nemen. Als moeder geef je enorm veel. Gezond blijven vraagt dat je ook leert ontvangen: hulp, rust, aandacht. En precies dat hebben velen van ons nooit geleerd.

Hoe je het voelt

Systemische krachten voelen niet als theorie. Ze voelen als een plotselinge woede die je niet herkent. Als een overweldigende angst dat je kind iets overkomt. Of als het moment waarop je een zin uitspreekt en denkt: dat zei mijn moeder altijd.

Ook je beeld van je eigen moeder verandert. Ineens zie je haar niet meer alleen als moeder, maar als mens, als vrouw die ooit ook zo moe was, zo onzeker en zo alleen. Dat kan liefde losmaken, maar ook oud verdriet. Soms ook allebei tegelijk.

Niet elk gevoel is dus van jou alleen. Soms draag je iets mee voor iemand die vóór je kwam, uit loyaliteit, zonder dat je het weet.

Wat je kunt doen

Je hoeft niet alles op te lossen. Een paar eenvoudige stappen helpen al:

• Breng je lijn in kaart. Teken een genogram: wie zijn je moeder, oma en overgrootmoeder? Wat weet je over hun leven, hun verliezen, hun zwaarte?

• Geef iedereen een plek. Ook degene over wie niet gesproken wordt.

• Laat het bij wie het was en wat niet van jou is. Je kunt innerlijk zeggen: dit is van jou, dank je, onbewust ben ik het gaan dragen, ik heb hier veel van geleerd (bijvoorbeeld zorgzaamheid, altijd klaar staan), maar nu heb ik het niet meer nodig ik laat het bij jou. Dit was jouw lot.

• Neem het leven aan, met alles erbij. Zoals het via je moeder naar je kwam. Ook als zij het niet perfect deed. Perfect hoeft niet, want jij bent er.

Een schakel in een lange rij

Wie moeder wordt, staat niet aan het begin van iets, maar midden in een keten. Achter je staan vrouwen die het leven hebben doorgegeven, vaak onder omstandigheden die veel zwaarder waren dan de jouwe. Voor je staat je kind, dat het leven van jou ontvangt.

Als je dat voelt, hoef je het niet alleen te doen. Je hoeft het ook niet perfect te doen. Je mag leunen op wie vóór je kwam en op wie nu om je heen staat.

Systemisch werk verklaart niet alles. Voel je je langere tijd overspoeld, leeg of uitgeput, misschien helpt het als je steun zoekt. Dat is geen falen, dat is zorg voor jezelf.

Wil je met systemisch werk aan de slag? Lees meer over wat ik aanbied op systemische coaching.